تبلیغات
مزرعه پرورش اسب شیرکوه - تاریخچه اسب کرد
 
مزرعه پرورش اسب شیرکوه

 


اسب نژاد كرد ایران بر طبق نوشته های جهانگردان و مورخین از هرودت گرفته تا معاصرین ، به اقصی نقاط دنیا انتقال یافته و خون آن در شریانهای اسبهای دنیا جریان دارد. اسب كرد از اسبهای توانای ارزشمند و پرخون دنیا محسوب گردیده و مبدا و منشا آن ایران می باشد . گرچه در خیلی از منابع نامی از آن برده نشده است . معمولاً برای اسب كرد سه تیره مطرح می گردد كه عبارتند از :

1- جاف                     2- افشاری                     3- سنجابی

1- تیره جاف : بیش ترین جمعیت را دارد و بیشتر به رنگ سیاه و سفید بوده و طایفه های نگهدارنده در طی زندگی خود این دو رنگ را انتخاب و نگهداری نموده اند و در كردستان موجود است..
2- تیره افشاری : دومین جمعیت را دارا می باشد و عمدتاً كهر و قره كهر می باشند .
3- تیره سنجابی : عمدتاً كرنگ و نیله و به ندرت سمند می باشند ودر منطقه كرمانشاه واسلام آباد وجود دارد .
در تاریخچه تكامل اسب ایران پیدایش اسب كرد را مستقیماً به 500 سال قبل از میلاد مسیح و به اسبهای معروف نیسایی مرتبط می دانند .
اسب جاف معمولاً قره كهر  می باشد و به بلندی ، بین 150 تا 155 سانتی متر ، بدون برجستگی در استخوان بندی سر ، با گردن نیرومند و شانه ها و كپل تنومند .
نمونه بارزی از اسب جاف كه بر روی سنگ مقبره زانتوس واقع در لیبی ( حدود 480 قبل از میلاد ) نقشبندی شده و نمایشگر میراث باستانی تیره جاف است .
اما اكثر اسبهای كرد به طور انتخابی با اسبهای فارس و عرب كشش داده شده و از این آمیزش خون اسبهای زیباتر و چابكتر حاصل شده كه در حمل و نقل سریع مورد استفاده قرار می گیرد .
نژاد كرد امروزی نه تنها از زیبائی خاص برخوردار است بلكه دارای استقامت بی نهایت می باشد .
اسبهای نژاد كرد به خصوص در مسابقات چوگان موفق بوده اند و بسیاری از اسبهای كرد در مسابقات پرش و سواری استقامت افتخارات ارزنده كسب كرده اند .
تاریخچه اسب كرد از مبدانخستین دوره ثبت شده تاریخ آغاز میگردد و از روزگار شیرین باستان افسانه ای سرچشمه میگیرد .
اسم نیسائی را اجداد دودمان اسب كرد امروزی از جلگه های مهد پرورش خود به ارث بردند .
شگفت انگیزترین نشانه اسب نیسائی سر آن بود . استخوانهای پیشانی و بینی خیلی برجسته بودند . همچنین استخوانهای برجسته فك بالا از هر دو طرف استخوانهای بینی بیرون آمده است .
در نتیجه استخوان بندی درشت پیشانی ، گوشهای اسب عقب تر از حد معمول قرار گرفته بود و در پایان تصویر بی همتا و سرشار از توانائی و هوشیاری اسب نیسائی را كامل می كرد .
تحقیقات اخیر پیرامون بقایای جانوران باستانی در جریان عملیات حفاری صحت نقشهای بازمانده اسب نیسائی را با مدارك طبیعی تائید می كند .
اسب مادها یقیناً حیوان مهیبی بود و آشنائی با تاریخ آن حقیقت مهمتری را آشكار می كند و گواهی می دهد كه پرورش و تولید اسب به طریق كشش انتخابی ابتدا در ایران باستان مرسوم شد .
طبیعت ، یونجه زارهای گسترده نصیب سرزمین ماد ( كرمانشاهان امروز ) كرده بود ، غنی از سنگ آهك كوهزارهای ژورا ، یونجه زارهای پهناور ماد عامل مهمی در پیشرفت پرورش و تولید نژاد اسبهای نیسائی بود .
پرشكوه ترین نقش بازمانده از اسب نیسائی در تخت جمشید در معرض نمایش است .
در این تصویر جثه اسب نیسائی در خدمت پادشاهان بزرگ ایران مهیب به نظر می آید .
در نقشهای دیگر ، اسب نیسائی ، با سر بزرگ و سنگین و گردنی آراسته ، با یال پر پشت و همه اعضاء بدن اسب به تنه ای سنگین و در عین حال كشیده ، استوار بر روی پاهای كوتاه ، در وهله اول موجودی مسخره آمیز به نظر می رسد ، ولی با بررسی عمیق تر ، با وجود درشتی خارق العاده سر اسب ، تمثالی از نجابت بر روی صفحه سنگ آشكار می شود ، سرشار از عظمت و نیروی بی نظیر نژاد نیسائی ، یونانیان قدیم تنومندی اسب نیسائی را تحسین می كردند و از پاهائی كه زمین را لرزانده بود سخن می گفتند . ایران باستان مركز پر رونق پرورش و تولید اسب در طول دوره ای بیش از 2000 سال بود . بعد از فتح ایران توسط اعراب نژاد اسب نیسائی رو به زوال گذارد و رفته رفته اسب نیسائی به كلی ناپدید شد و میدان بازشد برای اسبی بلندتر و سبكتر كه ژان شاردن در قرن 18 میلادی از آن به عنوان « زیباترین اسب شرق » یاد كرد ( مسافرت در ایران ) .
معلوم نیست نابودی اسب بزرگ ایران باستان ناشی از روش افراطی در تغذیه اسب بود یا به علت تبعید اسبهای قابل كشش و یا درنتیجه كشتار اسبها توسط قشونهای متجاوز دشمن . امروزه گاه و بیگاه نمونه ای از اسب اصیل نیسائی ظهور می كند و لیكن این اتفاق نادر است .
از میان تیره های گوناگون اسب كرد كه هنوز در وادی پر بركت كوهستان زاگرس پرورش داده می شود تیره جاف در كثرت و شهرت پیشتاز است .
اسب كرد فوق العاده قانع و كم خوراك و در زمستان های سخت نواحی كوهستانی كردستان كه هیچ وسیله نقلیه ای قادر به حركت و عبور نیست عامل انتقال امداد و بیماران از روستائی به روستای دیگر یا به مركز پخش است و دلیل ماندگاری را می توان همین مقاومت بی مانند در كوهستان دانست .
اسب كرد از قدیم الایام نماد فرهنگی ، تاریخی مردم كرد بوده و داشتن آن همواره برای خانواده ها مایه مباهات و فخر بوده است .
پراكنش اسب كرد
عمدتاً این نژاد در منطقه كرمانشاه و مناطق اطراف آن و استانهای آذربایجان غربی و قسمتی از زنجان ( سلطانیه ) ، لرستان و كردستان و اصفهان پراكنده می باشند .
این نژاد به كشورهای همجوار ( عراق ، تركیه و قسمتی از جمهوری آذربایجان ) انتقال یافته و جمعیت مناسبی را تشكیل داده است .
خصوصیات مرفولوژی
پیشانی = معمولاً مشابه اسب عرب است ولی در اسبهای كرد معمولاً پیشانی همراه با برجستگی است .
گوشها = اندكی عقب .
سر = سنگین .
چشم ها = عمیق و خشمگین .
استخوان بینی = دراز .
فاصله دو استخوان فك در ناحیه حلق زیاد .
گردن = قوی ، سینه از جلو به حد قابل توجه عضلانی .
دست و پا كوتاه و بسیار محكم با اندك مو در ناحیه شاخ مو .
بدن = عضلانی و جمع .
بسیارباهوش ، مطیع ، صبور .

مطالعه سیتوژنتیكی اسب نژاد كرد
اسب نژاد كرد یكی از نژادهای اصیل و بومی ایران است كه اسبی پر نفس و پر استقامت بوده و در مقابل سرما و گرما ، مقاومت مناسبی دارد .
بر طبق نوشته های قدیمی جهانگردان و مورخین از هرودت گرفته تا تحقیقات معاصر پراكندگی اسب كرد در اقصی نقاط دنیا گزارش شده است .
در بررسی حاضر برای تهیه گسترشهای متافازی ، نمونه خون از تعداد 30 راس جنس های نر و ماده اسبهای كرد تهیه شد .
نمونه های خون جهت انجام كشت لنفوسیت با روش ( Short term culture  ) به آزمایشگاه منتقل و سپس اقدام به رنگ آمیزی ، بررسی میكروسكوپی و عكسبرداری و تهیه كاریوتایپ از آنها گردید .
در بررسی معلوم شد كه مجموعه كروموزومی در نژاد كرد 64=n 2 است .
كروموزومهای غیر جنسی ( اتوزمی ) شامل 8 جفت كروموزم متا سانتریك
5 جفت كروموزم ساب متاسانتریك و 18 جفت كروموزم تلو سانتریك است .
كروموزوم جنسی x ساب متاسانتریك و كروموزوم جنسی تلوسانتریك است .
با استفاده از نواربندی G كاریو تایپ كروموزم ها انجام گردید . با نواربندی C نواحی هتروكروماتین در محل های سانترومری كروموزم ها مشخص شد . نتایج حاصله نشان داد كه اسب نژاد كرد جزء گونه ( Equus caballus  ) است .

وضعیت صدور شناسنامه
فعالیتهایی در مورد بررسی فنوتیپ و تعیین معیارهای ظاهری اسب كرد توسط آقای دكتر محمد تقی ابراهیم پور و انجمن ملی اسب ایران صورت پذیرفته است . اولین تحقیقات در مورد نژاد اسب كرد ایران ، توسط وی در سالهای 1350 تا 1352 انجام پذیرفته است و انجام این فعالیت منجر به ارائه اولین كتاب تبارنامه نژاد كرد گردیده است كه در این كتاب مجموعاً 101 نریان و 51 مادیان ثبت گردیده است .
لازم به ذكر است كه اسب نژاد كردی ایران فاقد تبارنامه بین المللی می باشد و فقط دارای تبارنامه ملی می باشد ( قبل از انقلاب ) ( در حال حاضر تبارنامه ملی نیز ندارد ) .
بعد از گردآوری اولین كتاب تبارنامه اسب كرد در انجمن سلطنتی اسب ایران در سال های فوق فعالیت های دقیق تری نیز به جهت شناسائی هر چه دقیق تر نژاد كرد در ایران انجام پذیرفته است . در چندین سال اخیر نیز معیارهایی بر مبنای خصوصیات ظاهری و فنوتیپی اسب كرد در انجمن ملی اسب ایران انجام پذیرفته است كه بر مبنای آن اسب های كرد را به گروه های 100% خالص و 75% خالص و 50% خالص تقسیم بندی نموده اند . اما در حال حاضر این معیار فنوتیپی در مركز تبارنامه اسب كرد ایران استفاده نمی شود .لازم بذكر است تعداد258راس اسب طی سالیان گذشته بر اساس فنوتیپ توسط فدراسیون داغ كرد شدند.
دو جلد تبارنامه كرد از سال 81 تا سال 83 توسط آقای مهندس سهیل یوسف نیا تهیه گردیده ، مقدمه بسیار جالبی دارد كه لازم دیدم كه آن را بنویسم .

به نام خداوند اسب و سوار
اسب نژاد كرد در غرب ایران علیرغم تاریخ چند هزار ساله و حمایت تاریخ نویسان بزرگی چون هرودت متاسفانه در گمنامی و فراموشی غوطه ور است .
نژاد كرد در زمان پیش از انقلاب توسط مسئولین آن زمان انجمن سلطنتی اسب شناسائی و كتاب انساب این نژاد در سال 1350 – 1351 – 1352 نوشته شد . اما پس از انقلاب اسب كرد به دلایل خاصی به فراموشی سپرده شد تا اینكه در سال 1374 اكیپی از اداره سواركاری و پرورش اسب به منطقه اعزام و نسبت به شناسائی آن اقدام و داغ صورت گرفت .
آنچه مسلم است داغ و صدور شناسنامه اسب نژاد كرد بر اساس ظاهر یا فنوتیپ و همفكری با اسبداران قدیمی غرب كشور انجام شد كه شاید به ظاهر كافی باشد اما برای شناسایی یك نژاد فقط فنوتیپ كافی نیست بلكه به كارگیری از روشهای كروموزمی و خونی و اسكلت شناسی ، شجره یابی ، بیومتری و غیره می تواند در كنار روشهای اصلاح نژادی تثبیت كننده یك نژاد و معرف آن در مجامع بین المللی باشد .
اسب كرد به جوامع اسبی دنیا معرفی نشد و بسیاری از كشورها هنوز از وجود اسبی به نام اسب كرد در غرب كشور ایران         بی اطلاع هستند كه امیدوارم این رسالت عظیم را مجامع اسبی كشور به دوش گرفته و این نژاد را به علاقمندان اسب در دنیا معرفی نمایند .
در غرب كشور بر خلاف خوزستان ، اسبداران از هر اسبی كه زیبا و خوش فرم و یا به عبارتی فنوتیپ خوبی داشته باشد در كشش یا جفت گیری با مادیانها اقدام می نمایند ولی در خوزستان اگر اسبی زیباترین باشد ولی فاقد شجره نامه ، محال است كه با مادیانهای خود اجازه جفتگیری دهند و تا زمانی كه نسبت به شجره اسب اطلاع كافی تعیین حاصل ننمایند اقدام به كشش نمی كنند .
همین روش باعث شده است كه این حقیر نتواند شجره ای از اسبهای شناسائی شده جمع آوری نماید ، گرچه به طور مختصر چندین شجره ارائه شده است ولی حداكثر تا دو نسل قبل را می شناسند .
در صورتیكه در خوزستان حداقل هفت نسل قبل را كامل می دانند .
مطالب دیگری كه باید توضیح دهم ریشه در فرهنگ اسبداران غرب كشور دارد و آن اینكه همه اسبداران متاسفانه علاقمند به پرورش جنس نریان می باشند حال آنكه برای ترقی و پیشرفت در این نژاد باید هرساله كره ای بهتر تولید كنیم كه نیازمند پرورش مادیان می باشد كه بنده شاهد بودم كه در غرب كشور 5/4 اسبهای موجود در اصطبل پرورش دهندگان بزرگ و قدیمی جنسیت نریان داشتند ، علاوه بر آن كارشناسان اداره كل سواركاری و پرورش اسب در شروع فعالیت خود در غرب كشور و در سال 1374 اقدام به شناسائی و صدور كارت سیلمی رایگان برای چند اسب خوب نمودند و توصیه كردند كه مادیانهای منطقه بایكی این اسب جفت گیری نمایند كه متاسفانه به دلایل تعصبات خاص این فكر در عمل میسر نشد .
بهر حال اینجانب سعی نمودم كه با شناسائی و داغ اسبهای نژاد كرد ( منظور فنوتیپی كه امروز به عنوان اسب كرد مورد نظر است ) در اصفهان ، كرمانشاه ، سنندج ، آذربایجانغربی و تهران و چاپ كتاب انساب كرد گامی در جهت معرفی نژاد كرد برداشته و انگیزه ای برای شروع كارهای بعدی بهتر و عملی تر در این نژاد ایرانی مهیا نموده باشم .
خلاصه اینكه اسبهایی كه دراین كتاب معرفی شدند ، شاید همه پتانسیل اسب نژاد كرد كشور نباشد و لیكن سعی شده است تا آنجا كه در توان اینجانب و امكانات معاونت فنی می بود نسبت به شناسائی این نژاد در كل كشور اقدام و كتابی منتشرنمود .
در حال حاضر با كمك شخصی استرالیایی معاونت فنی فدراسیون در حال نمونه گیری از مو ی اسبان كرد جهت تست والدین است تا در آینده بتواند كارهای اصلاح نژادی دیگری انجام شود .

راهكارها
برای جلوگیری از انقراض اسبهای كرد این كارها انجام شده است ، خون گیری ازاسبهای اصیل استان كردستان و استانهای آذربایجانغربی و كرمانشاه به منظور تعیین ژنوتیپ آنها با استفاده از ماركرهای ژنتیكی ، ایجاد پنج واحد نیمه صنعتی تكثیر و پرورش اسب اصیل كرد در شهرهای سقز ، دیواندره ، بیجار و سنندج.
ایجاد یك واحد ایستگاه كشش اسب اصیل كردی در سنندج .
ایجاد واحدهای صنعتی تكثیر و پرورش اسب اصیل كردی در شهرهای سنندج .
ایجاد واحدهای صنعتی تكثیر و پرورش اسب اصیل كردی در شهرستانهای سنندج و سقز.
آمارگیری از جمعیت اسب استان ، صدور شناسنامه دامداری كوچك روستائی برای كلیه صاحبان پرورش دهنده اسب اصیل كردی از اقدامات و فعالیتهای امور دام برای احیای نژاد اسب اصیل كردی است .
-    تاسیسات كانون باانجمن اسب كرد .
-    برنامه ریزی مسابقات زیبایی ، كورس ، استقامت .
-    تدوین كتاب انساب .


علائم مربوط به داغ اسب كرد
مثل اسبهای تركمن می باشد فقط استثنائات آنهابشرح زیر است :
در نژاد كرد به جای حرف T حرف K كه حرف اول كلمه كرد می باشد علامتگذاری می شود و تمام موارد دیگر مشابه اسب تركمن می باشد در حال حاضر از میكروچیپ جهت شناسایی نژاد استفاده می شود.

راهكار و پیشنهادات
1-    توجه بیشتر به امر اصلاح نژاداسب كرد
2-    شناسائی دقیق نژاد كرد ، مشخص نمودن تعداد دقیق اسبهای موجود و اصلاح نژاد آنها .
3-    توجه به مطالب بنیادی و پایه ای در جهت بهبود امور پرورش اسب . ( از جمله مطالعات آناتومیكی ،فیزیولوژیكی و خون شناسی و خصوصاً ژنتیكی ) .     
4-تاسیس انجمن اسب كرد
5-تدوین كتاب انساب






نوع مطلب :
برچسب ها : اسب کرد، تاریخچه اسب کرد، پرورش اسب پارسینه، پرورش اسب فارسینج، نژادهای اسب، تیره های اسب کرد، زیباترین اسب های کرد،
لینک های مرتبط :
شنبه 17 فروردین 1392 04:03 ق.ظ
به ناز چشم اسب کردیت یار"
به پهنای دلت ای دیده کهیار"
صبا را وقت دلدل زین نهادن...
به جان حضرت مولا کن خبردار"
"صبا"
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
 
 
بالای صفحه